Bir İlişkinin İçinde Nasıl Yalnızlaşırız?

Bir insan, sevdiği biriyle birlikteyken nasıl yalnızlaşır?

İlk bakışta bu soru çelişkili gelebilir. Çünkü bir ilişki kurmak, çoğu zaman hayatımızda bir başkasına yer açmak, onunla yakınlaşmak, deneyimlerimizi paylaşmak ve yalnızlığımızın bir kısmından çıkmak anlamına gelir.

Oysa bazen bir başkasıyla yakınlaşırken, hayatımızdaki diğer insanlardan uzaklaşmaya başlayabiliriz.

Önce bir arkadaşımızla daha az görüşürüz. Sonra ailemizle geçirdiğimiz zaman azalır. Eskiden keyif aldığımız bir etkinliğe gitmekten vazgeçeriz. Bazen bütün bunları bilinçli bir karar olarak bile yaşamayız.

Bir buluşmayı erteleriz çünkü partnerimiz bundan hoşlanmayacaktır. Bir planımızı iptal ederiz çünkü tartışmak istemeyiz. Kendi başımıza yapmak istediğimiz bir şeyi söylemeden önce karşı tarafın nasıl tepki vereceğini düşünürüz.

Başlangıçta küçük görünen bu vazgeçişler, zaman içinde hayatımızın sınırlarını değiştirebilir.

Ve belki de bir gün kendimizi şu soruyla karşı karşıya buluruz:

Bir ilişkiyi sürdürebilmek için kendi hayatımızdan ne kadar vazgeçtik?

Yakınlaşmak mı, kendimizden uzaklaşmak mı?

Bir ilişki başladığında önceliklerimizin değişmesi doğaldır.

Sevdiğimiz insanla daha fazla zaman geçirmek, onu hayatımızın önemli bir parçası haline getirmek, kimi alışkanlıklarımızı yeniden düzenlemek isteyebiliriz.

Yakınlık, iki insanın birbirine yer açabilmesini de gerektirir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Bir başkasına hayatımızda yer açmakla, onun hayatımızdaki yerini koruyabilmek için kendi alanlarımızdan vazgeçmek aynı şey değildir.

Birinde ilişki hayatımıza eklenir. Diğerinde ise hayatımız giderek ilişkinin içine sığdırılmaya çalışılır.

Bazen bu değişim oldukça sessiz gerçekleşir.

Kişi artık ne yapmak istediğini düşünmeden önce, karşısındakinin neye kızacağını, neden rahatsız olacağını ya da hangi davranışını yanlış anlayacağını hesaplamaya başlar.

Kendi arzularından önce ilişkinin huzurunu gözetir.

Ancak burada huzur dediğimiz şeyin ne olduğuna da bakmak gerekir.

Gerçekten iki insanın kendilerini ifade edebildikleri bir ilişkisel huzurdan mı söz ediyoruz? Yoksa taraflardan birinin kendi isteklerini geri çekmesiyle sürdürülebilen bir çatışmasızlıktan mı?

Çünkü bazen ilişkide sorun çıkmaması, iki insanın da iyi olduğu anlamına gelmez.

Yalnızca birinin artık itiraz etmediği anlamına gelebilir.

Sevilmek için ne kadar değişmemiz gerekir?

Bazı insanlar için bir ilişkide farklı olmak, ilişkinin devamı açısından tehdit edici olabilir.

Karşısındakiyle aynı şeyi istememek, onun hoşlanmadığı bir tercihte bulunmak ya da kendi ihtiyacını dile getirmek, sevgiyi kaybetme ihtimalini çağrıştırabilir.

Böyle bir durumda kişi, kendi arzusunu ortaya koyduğunda karşısındakinin sevgisinin sürüp sürmeyeceğinden emin olamayabilir.

Belki de bu belirsizlik, geçmişteki ilişki deneyimlerinden tanıdığı bir duygudur.

Çocukluğunda sevgi ve kabulü, başkalarının beklentilerine uyum sağladığı ölçüde deneyimlemiş biri için, yetişkinlikte de kendi isteklerini ifade etmek kolay olmayabilir.

Sevilmek, farkında olmadan uyum göstermekle; farklılaşmak ise sevgiyi kaybetmekle ilişkilendirilebilir.

Böylece kişi, ilişkinin içinde kendisi olarak kalmakla sevildiği yerde kalmak arasında bir seçim yapmak zorundaymış gibi hissedebilir.

Oysa yakınlık, iki insanın her zaman aynı şeyi istemesi ya da birbirlerinin beklentilerine bütünüyle uyum sağlaması değildir.

Bir ilişkide ayrı düşüncelere, farklı ihtiyaçlara ve birbirinden bağımsız ilişkilere yer olup olmadığı da yakınlığın niteliği hakkında bir şey söyler.

Belki de burada sorulması gereken soru şudur:

Kendim olarak kaldığımda da bu ilişkide sevilebileceğime inanıyor muyum?

Kaybetmekten korktuğumuz şey yalnızca karşımızdaki insan mı?

Bir ilişkiyi kaybetme korkusu, her zaman yalnızca sevdiğimiz kişiyi kaybetmekle ilgili olmayabilir.

Bazen o kişinin gözünde sahip olduğumuz yeri de kaybetmekten korkarız.

Onun tarafından seçilen, sevilen, önemsenen ya da vazgeçilmez görülen kişi olmak, kendimizi nasıl deneyimlediğimizin önemli bir parçasına dönüşebilir.

Böyle olduğunda ilişkinin sürmesi, yalnızca birlikte olmaya devam etmek anlamına gelmez. Aynı zamanda kendimiz hakkında hissetmek istediğimiz bir şeyi de korur.

Karşımızdakinin sevgisiyle kendimizi değerli, yeterli ya da özel hissediyor olabiliriz.

Bu nedenle onun hoşnutsuzluğu, sıradan bir fikir ayrılığından daha fazlasını çağrıştırabilir.

Bir tartışma yalnızca anlaşamamak değil, artık sevilmiyor olmanın işareti gibi hissedilebilir. Bir sınır koymak, ilişkiyi kaybetme riskine dönüşebilir.

Ve kişi bazen bu ihtimalle karşılaşmamak için kendi ihtiyaçlarını geri çekebilir.

Burada insanın kendisine sorabileceği güç bir soru vardır:

Bu ilişkiyi mi korumaya çalışıyorum, yoksa bu ilişkide kendim hakkında inanabildiğim şeyi mi?

Elbette bu iki ihtimal birbirinden bütünüyle ayrı değildir. Sevdiğimiz kişiyi kaybetmekten korkarken, onunla kurduğumuz ilişkinin bize hissettirdiklerini de kaybetmekten korkabiliriz.

Ancak bu ayrımı düşünebilmek, neden bazen bize iyi gelmeyen bir uyumu sürdürmekte ısrar ettiğimizi anlamamıza yardımcı olabilir.

Bir ilişkinin huzuru kimin vazgeçişiyle sağlanır?

Her ilişkide zaman zaman uzlaşmak, bazı isteklerimizi ertelemek ya da karşılıklı ödünler vermek gerekebilir.

Ancak karşılıklılık ortadan kalktığında, uyum giderek tek taraflı bir sorumluluğa dönüşebilir.

Bir kişi rahatsız olmasın diye diğeri arkadaşlarıyla görüşmekten vazgeçiyorsa, tartışma çıkmasın diye kendi düşüncelerini söylemiyorsa, ilişkinin devamı için sürekli kendisini düzenlemek zorunda hissediyorsa burada yalnızca fedakârlıktan söz etmek yeterli olmayabilir.

Çünkü fedakârlık ile kendinden vazgeçmek arasında önemli bir fark vardır.

Fedakârlık, kişinin kendi isteğini ve ihtiyacını tanıyarak bir başkasına yer açabilmesidir.

Kendinden vazgeçmek ise bazen kişinin artık kendi isteğine yer olup olmadığını bile düşünmemeye başlamasıdır.

Üstelik kişi bu süreçte yalnızca partneriyle olan ilişkisini düzenlemez. Arkadaşlarıyla, ailesiyle, mesleğiyle, ilgi alanlarıyla ve kendi başına geçirdiği zamanla kurduğu ilişki de değişir.

Bir süre sonra hayatındaki diğer insanlar uzaklaşmış gibi görünebilir.

Oysa bazen uzaklaşma, ilişkinin içinde yavaş yavaş öğrenilmiş bir geri çekilmenin sonucudur.

Burada önemli bir ayrımı gözden kaçırmamak gerekir.

Partnerin kıskançlık, tehdit, baskı, suçlama veya cezalandırma yoluyla kişinin sosyal ilişkilerini kısıtladığı durumlarda, yaşanan şey yalnızca iki kişinin yakınlık kurmakta zorlanması değildir. Bu davranışlar kontrol ve psikolojik şiddetin bir parçası olabilir.

Böyle bir durumda kişinin neden geri çekildiğini anlamaya çalışmak, kontrolü uygulayan kişinin sorumluluğunu azaltmaz. Özellikle korku ve tehdit altında yapılan uyum, özgürce verilmiş bir ödün olarak değerlendirilemez.

Dolayısıyla her yalnızlaşma hikâyesini kişinin geçmişine ya da ayrılık kaygısına bağlamak doğru değildir. Bazen öncelikle ilişkinin ne kadar güvenli olduğuna bakmak gerekir.

Başkalarından uzaklaşırken kendimizden de uzaklaşır mıyız?

Hayatımızdaki ilişkiler yalnızca birlikte zaman geçirdiğimiz insanlardan oluşmaz.

Her ilişki, kendimizin farklı yanlarıyla karşılaşabildiğimiz bir alan da yaratır.

Bir arkadaşımızla gülerken, ailemizle geçmişimizi paylaşırken, işimizde bir güçlüğün üstesinden gelirken ya da yalnız başımıza sevdiğimiz bir şeyle ilgilenirken kendimizi farklı biçimlerde deneyimleriz.

Bütün bu deneyimler, kim olduğumuza ilişkin duygumuzu besler.

Bu nedenle bir ilişki uğruna diğer ilişkilerimizden uzaklaşmak, yalnızca sosyal çevremizin daralması anlamına gelmeyebilir.

Kendimizi tanıdığımız, ifade ettiğimiz ve yeniden keşfettiğimiz alanlar da daralabilir.

Zaman içinde kişi, kendi değerini ve kimliğini giderek daha fazla tek bir ilişkinin içinden değerlendirmeye başlayabilir.

Partnerinin kendisine nasıl baktığı, kendisini nasıl gördüğünün belirleyici ölçüsü haline gelebilir.

Ve belki de yalnızlaşmanın en güç fark edilen tarafı burada ortaya çıkar:

Bir insan, bir başkasıyla bağını kaybetmemeye çalışırken kendisiyle kurduğu bağı zayıflatabilir.

Bazen ilişkide yalnız hissetmek, yanımızda kimsenin olmamasından değil, kendi duygularımıza, düşüncelerimize ve arzularımıza artık eskisi kadar ulaşamamaktan da kaynaklanabilir.

Birlikte olmak, ayrı kalabilmeyi de gerektirir mi?

Yakınlık çoğu zaman bir arada olmakla ilişkilendirilir.

Oysa iki insanın birbirine yakın olabilmesi, birbirlerinden ayrı var olabilmelerini de gerektirir.

Birbirinden farklı şeyler istemek, başka insanlarla ilişkiler kurmak, yalnız kalmaya ihtiyaç duymak ya da her deneyimi birlikte yaşamamak, ilişkinin eksik olduğu anlamına gelmez.

Aksine, iki kişinin kendi hayatlarını sürdürebildiği bir ilişkide yakınlık, birbirine mecbur olmaktan farklı bir anlam kazanabilir.

Çünkü bir başkasını sevmek, onun hayatındaki bütün yerleri doldurmayı gerektirmez.

Sevildiğimizden emin olabilmek için onun hayatındaki diğer insanları ortadan kaldırmamız da gerekmez.

Belki de ilişkide güven, karşımızdakinin bizden ayrı bir dünyası olduğunu bilirken onunla bağımızı sürdürebileceğimize inanabilmektir.

Ve kendi tarafımızdan bakarsak, bir ilişkiyi korumak için bütün diğer bağlarımızdan vazgeçmek zorunda olmadığımızı hissedebilmektir.

Sonunda şu soruya gelebiliriz:

Bir başkasının hayatında yer edinmeye çalışırken, kendi hayatımızdaki yerimizi ne kadar koruyabiliyoruz?

Çünkü bazen bir ilişkinin içinde yalnızlaşmak, bir başkasının bizi yalnız bırakmasıyla değil, onun yanında kalabilmek için kendi hayatımızdan yavaş yavaş çekilmemizle başlar.